Palata "Platoneum"

Zadužbina vladike Platona

Zgrada poznata kao "Platoneum" nalazi se u starom jezgru Novog Sada, u Pašićevoj ulici broj 6 (nekadašnja Ćurčijska ulica, kod Zlatne grede). Ovo monumentalno jednospratno zdanje zadužbina je vladike bačkog Platona Atanackovića, jednog od najvećih dobrotvora u istoriji srpske prosvete.

Vladika Platon je ovu kuću (sagrađenu oko 1852. godine) kupio i svojim zaveštanjem iz 1861. godine poklonio Fondu Srpske pravne akademije. Vrednost kuće tada je procenjena na impozantnih 40.000 forinti. Njegova vizionarska namera bila je da se prihodi od ove zgrade koriste za osnivanje i rad visoke pravne škole, dok se ista ne otvori, prihodi su pripadali novosadskoj gimnaziji.

Dom institucija od nacionalnog značaja

Kroz svoju dugu istoriju, "Platoneum" je bio utočište najvažnijim srpskim institucijama. Nakon preseljenja iz Pešte u Novi Sad, Matica srpska je upravo u ovoj zgradi pronašla svoj dom i tu je boravila od 1864. do 1928. godine. U Platoneumu su se nalazile Matičina biblioteka i galerija, koje su predstavljale kulturni centar Srba u Austrougarskoj.

Pored Matice, u zgradi je radila i Druga muška gimnazija, kao i Čitaonica. Vladika je zaveštanjem predvideo da zgrada služi "na polzu" narodu, što je ona činila decenijama.

Platoneum danas

Danas se u ovoj zgradi nalazi Ogranak Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU) u Novom Sadu. Time je na najlepši način ispunjen prvobitni zavet vladike Platona da ovo zdanje služi najvišim naučnim i akademskim ciljevima srpskog naroda. Zgrada je proglašena za spomenik kulture i pod zaštitom je države.