Manastir Banjska

Istorija i arhitektura

Manastir Banjska sa crkvom posvećenom Svetom Stefanu sagrađen je između 1313. i 1317. godine kao zadužbina srpskog kralja Stefana Uroša II Milutina, jednog od najmoćnijih vladara dinastije Nemanjića i najvećeg graditelja među njima.

Banjska je građena sa jasnom namerom da bude kraljeva grobna crkva. Po uzoru na Studenicu, građena je u raškom stilu, ali sa raskoši koja je trebalo da svedoči o moći kralja Milutina. Fasada crkve bila je obložena poliranim kamenom u tri boje – belim, crvenim i plavo-sivim, raspoređenim u šahovska polja. Taj sjaj i lepota fasade bili su toliko upečatljivi da je u narodu ostala upamćena kao "Banjsko zlato".

Burna istorija i obnova

Istorija manastira je burna i tragična. Nakon Kosovske bitke 1389. godine, manastir su opustošili Turci. Telo kralja Milutina je tada preneto u Trepču, a kasnije u Sofiju, gde se i danas nalazi (u crkvi Svete Nedelje).

Tokom vekova, crkva je pretvorena u džamiju, priprata je srušena, a dragoceni materijal raznet. Tek u 20. veku počinju istraživanja i konzervacija, a manastir ponovo oživljava 2004. godine kada je vraćen monaški život. Danas Banjska predstavlja jedan od najvažnijih duhovnih centara i simbol opstanka Srba na Kosovu i Metohiji.